جملات فراموش شده:

قرآن و حقوق والدین

ابی ولّاد حنّاط می گوید: از امام صادق(ع) شنیدم که در تفسیر آیه «و بالوالدین احساناً؛فرمود: احسان به پدر و مادر سخن گفتن نیکو و دلنشین با پدر و مادر است همچنین فرزندان باید تلاش کنند تا والدین مجبور نشوند آنچه را که لازم دارند یا دلشان می‏خواهد به زبان بیاورند و با ترس و شرم از آنان بخواهند بلکه باید قبل از درخواست والدین نیازهای آنان را برطرف کرد.

آیا خداوند نفرموده است که: «لن تنالوا البرّ حتی تنفقوا ممّا تحبّون؛ هرگز به مقام نیکان و ابرار نمی‏رسید مگر اینکه از آنچه دوست دارید احسان کنید.»

آنگاه امام در ادامه تفسیر آیه افزود: اینکه خداوند می‏فرماید: «امّا یبلغنّ عندک الکبر احدهما اوکلاهما فلا تقل لهما افٍّ و لا تنهرهما؛هرگاه یکی از آن دو یا هر دوی آنها به سن پیری رسیدند، کمترین اهانتی به آنان روا مدار! و بر آنها فریاد مزن!».

یعنی اگر ترا ناراحت کردند تو کوچکترین سخن را در عتاب و آزار آنان بر زبان میاور! گرچه ترا کتک بزنند بلکه با آنان کریمانه سخن بگو:«و قل لهما قولاً کریماً؛ و گفتار لطیف، سنجیده و بزرگوارانه به آنها بگو!» امام صادق (ع) فرمود: یعنی در مقابل درشتی و تندخوئی والدین بگو: خداوند شما را ببخشاید! خداوند فرمود: «واخفض لهما جناح الذّل من الرّحمة و قل ربّ ارحمهما کما ربّیانی صغیرا؛ و بالهای تواضع خویش را از محبت و لطف در برابر آنان فرود آر و بگو: پروردگارا! همان گونه که آنها مرا در کوچکی تربیت کردند مشمول رحمتشان قرار ده!». امام در توضیح این آیه می‏فرماید: با نگاه تند و آزار دهنده آنان را مرنجان فقط با نگاههای مهرآمیز و محبت‏انگیز دلهایشان را بدست آر! صدای خود را بلندتر از آن‏ها نکن! دست خود را بالاتر از دست آنان نبر و خود را مقدم بر آنان قرار نده!

برکات سپاس از پدر و مادر

امام صادق(ع) بر این باور بود که حق‏شناسی در مورد والدین و رعایت حقوق آنان آثار و برکات فراوانی در زندگی افراد در پی دارد و همواره می‏فرمود:«ما یمنع الرّجل منکم ان یبرّ والدیه ـ حییّن و متیّین ـ یصلّی عنهما و یتصدّق عنهما و یصوم عنهما فیکون الذی صنع لهما و له مثل ذلک، فیزیده اللّه ببرّه و صلته خیراً کثیراً؛(13) چه چیزی مانع می‏شود که شخصی از شما به والدین خود نیکی کند ـ چه زنده باشند یا از دنیا رفته باشند ـ از سوی آنها نماز و صدقه و روزه انجام بدهد و هرچه به نیت آنان انجام دهد معادل پاداش آن برای خود او نیز خواهد بود و خداوند نیکی‏هایش را پاداش بسیار عطاء خواهد کرد.»

آن حضرت در گفتار راهگشای دیگری فرمود: مردی به محضر رسول خدا(ص) آمده و عرضه داشت: یا رسول اللّه مرا راهنمائی کن! پیامبر در ضمن توصیه‏هایش به او سفارش کرد که: از پدر و مادرت اطاعت کن و به آنان نیکی و احسان نما چه زنده باشند یا مرده و اگر به تو فرمان دادند که از خانواده و اموالت فاصله بگیر و جداشو! این کار را بکن که از ایمان است.البته والدین وظیفه شناس اینگونه امر نمی‏کنند امّا این تأکید، اهمّیت مقام والدین و ارزش آنرا می‏رساند.

در اینجا نمونه‏هائی از آثار و برکات خدمت و نیکی به والدین را از منظر حضرت صادق(ع) می‏خوانیم:

1ـ مردی به حضور امام ششم(ع) آمده و عرضه داشت: ای پسر رسول خدا! پدر من پیر شده است من او را به آغوش گرفته و برای رفع نیازهایش به این طرف و آن طرف می‏برم امام فرمود: «تا می‏توانی این کار را خودت انجام بده که این عمل ترا به بهشت خواهد برد.»

با تشکر